การตรวจหาสาเหตุภาวะมีบุตรยาก
ภาวะมีบุตรยา
โดยปกติแล้คู่สมรสที่วางแผนมีบุตรจะสามารถตั้งครรภ์ได้ในปีแรกประมา85 % และในปีที่สองประมา7% แต่หากคู่สมรสที่พยายามตั้งครรภ์ด้วยวิธีธรรมชาตโดยมีเพศสัมพันธ์สม่ำเสม(2-3 ครั้งต่อสัปดาห เป็นระยะเวล1 ปี แล้วยังไม่ประสบความสำเร็จจะจัดอยู่ในภาวะมีบุตรยาซึ่งพบได้ประมา75% ทั่วโลดังนั้นหากคู่สมรสใดที่เข้าข่ายภาวะมีบุตรยาก ควรเข้ารับการปรึกษตรวจหาสาเหตและนับการรักษาตั้งแต่เนิ่น ผลการรักษาจะดีกว่ามาเริ่มรักษาเมื่อมีอายุมากขึ้
อายุของเพศหญิง 35+
ในปัจจุบันพบว่าปัญหาภาวะมีบุตรยากที่กิดจากอายุของเพศหญิงนั้นมีแนวโน้มเพิ่มมากขึ้นทุก?ปี มื่อผู้หญิงมีอายุสูงขึ้น จำนวนไข่และคุณภาพของไข่จะลดลงอย่างรวดเร็?รวมถึงไข่ที่มีพันธุกรรมที่ปกติก็มีแนวโน้มที่จะลดลงด้วย มื่อผู้หญิงเข้าสู่วั?30 ตอนปลายและ 40 ตอนต้น ความสามารถในการตั้งครรภ์โดยธรรมชาติจะลดลงอย่างรวดเร็?ทั้งนี้ผู้หญิงในช่วงวั?45 ปีขึ้นไปโดยมากจะข้าสู่วัยใกล้จะหมดประจำเดือน (วัยทอง) โอกาสมีบุตรเกือบป็นศูนย์ ดังนั้นหากคู่ที่ฝ่ายหญิงมีอายุ 35 ปีหรือมากกว่าพยายามตั้งครรภ์ด้วยวิธีธรรมชาติมาแล้วป็นเวล?6 ดือนหรือมากกว่?ควรเข้ารับการประมินภาวะเจริญพันธุ์โดยเร็วที่สุ?
ปัจจัยจากฝ่ายชาย
สาเหตุของภาวะที่มีบุตรยากจากฝ่ายชาย พบได้ประมา15-20% แพทย์จะทำการตรวจหาสาเหตโดยการตรวจสอบคุณภาพน้ำอสุจและตรวจเลือดฮอร์โมหากผลตรวจน้ำเชื้อพบความผิดปกติมาก เพื่อหาสาเหตุและแนวทางการรักษา และให้คำแนะนำในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม เช่เลิกบุหรีเหล้า หากพบว่าอสุจิมีความผิดปกติมาแพทย์จะแนะนำให้รับการรักษาด้วยวิธี ICSI และอาจใช้เทคโนโลยีพิเศษที่ช่วยเลือกอสุจิที่มีคุณภาพดีมาทำปฏิสนธ(ICSI) เช่Sperm MACS, pICSI Dish
ความผิดปกติของมดลูกและโพรงมดลู
หากมดลูกมีความผิดปกต?ช่?มีนื้องอกมดลูก (Myoma) หรือมีติ่งนื้อในโพรงมดลูก?(Endometrial polyp) อาจส่งผลให้มีบุตรยากได?โดยเนื้องอกชนิดที่ยื่นข้าไปในโพรงมดลูก (Submucous Myoma) และติ่งเนื้อในโพรงมดลูกจะรบกวนการฝังตัวของตัวอ่อ?หากตรวจพบแพทย์จะแนะนำให้ทำการรักษาตามความเหมาะสมต่อไ?
การอุดตันของท่อนำไข่
ในผู้ป่วยที่มีประวัติการติดเชื้อทางเพศสัมพันธ์ ช่?หนองในทียม หนองในแท?หรือภาวะอักเสบในอุ้งชิงกรานอาจทำให้เกิดภาวะอุดตันของท่อนำไข่ในพศหญิง ทำให้ไข่และอสุจิไม่สามารถเดินทางพบกันได้ ในกรณีที่ท่อนำไข่ทั้งสองข้างอุดตันจำป็นต้องรักษาด้วยวิธีการทำเด็กหลอดแก้?
เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่
เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ คือภาวะที่เยื่อบุผนังมดลูกเจริญภายนอกมดลูซึ่งพบประมาณ 10 50% ในผู้หญิงช่วงวัยเจริญพันธุ์ และอาจส่งผลต่อการมีบุตรยากจากภาวะอักเสบที่ทำให้ปริมาณไข่ในรังไข่และคุณภาพของไข่ลดลง รวมทั้งยังทำให้เกิดพังผืดในอุ้งเชิงกรานและอาจทำให้ท่อนำไข่ตันได้ หากพบว่ามีภาวะเยื่อบุโพรงมดลุกเจริญผิดที่ แพทย์จะทำการรักษาตามความเหมาะสมของแต่ละบุคคลต่อไป
สาเหตุอื่นๆ/หาสาเหตุไม่พบ
บางครั้งการประเมินภาวะมีบุตรยากอย่างครบถ้วนอาจยังไม่สามารถระบุสาเหตุชัดเจนไดสามารถเกิดขึ้นได้ประมาณ 15% แต่แม้จะไม่ทราบสาเหตุที่แท้จริงของภาวะมีบุตรยาเราก็ยังมีแนวทางการรักษาที่หลากหลายเพื่อช่วยแก้ปัญหาและนำไปสู่การตั้งครรภ์ที่สำเร็จได้
การประเมินและการทดสอบภาวะเจริญพันธุ์
ซักประวัติและตรวจร่างกาย
ขั้นตอนนี้เป็นขั้นตอนแรกที่สำคัญที่สุแพทย์ผู้รักษาจะทำการซักประวัติและตรวจร่างกายโดยละเอียด ซึ่งจะช่วยให้ได้แนวทางการรักษาที่เหมาะสมกับคู่สมรสในแต่ละคู่ หลังจากซักประวัติและตรวจร่างกายแล้วแพทย์จะพิจารณาการตรวจทางห้องปฏิบัติการต่อไปตามความเหมาะสม
อัลตร้าซาวด์ถุงในรังไข?
อัลตร้าซาวด์เป็นเครื่องมือสำคัญในการประเมินโครงสร้างของมดลูก ท่อนำไข่และรังไขและตรวจในช่วงของการมีประจำเดือน (วันที่ 2-3 ของรอบเดือน) จะสามารถบอกจำนวนของฟองไข่ในรังไข่ได้ด้วย (Antral Follicle Count; AFC)
การตรวจในห้องปฏิบัติกา?
ก่อนการเริ่มการรักษา ไม่ว่าจะด้วยวิธี IUI หรือ IVF/ ICSI จะมีการตรวจเลือดประเมินความพร้อมก่อนรักษเช่ความสมบูรณ์ของเลือด (Complete Blood Count; CBC) ตรวจคัดกรองพาหะธาลัสซีเมี(Hb Typing) การตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ (ตับอักเสบบี ตับเอกเสบซี ซิฟิลิเอดส์ กรุ๊ปเลือด) นอกจากนี้ในฝ่ายหญิงจะมีการตรวจระดับฮอร์โมนที่เกี่ยวข้องกับภาวะมีบุตรยาเช่ฮอร์โมAMH (ประเมินปริมาณไข่ในร่างกา ฮอร์โมนไทรอยด์ (TSH) ฮอร์โมนน้ำนม (Prolactin) ผลที่ได้จะนำมาประเมินวิธีที่เหมาะสมในการรักษาต่อไ
การฉีดสีตรวจโพรงมดลูกและปีกมดลูก
แพทย์อาจสั่งให้ทำการฉีดสีตรวจโพรงมดลูกและปีกมดลู(Hysterosalpingogram: HSG) ในกรณีที่สงสัยว่าอาจมีท่อนำไข่อุดตัน หรือสงสัยว่ามีความผิดปกติในโพรงมดลูก เช่พังผืด เนื้องอกที่เบียดโพรงมดลู
การตรวจวิเคราะห์น้ำเชื้ออสุจ?
การตรวจวิเคราะห์น้ำเชื้ออสุจิเป็นการทดสอบหลักเพื่อประเมินฝ่ายชาย โดยจะประเมินปริมาความหนาแน่การเคลื่อนไหตลอดจนรูปร่างของอสุจหากการวิเคราะห์ได้ผลที่ผิดปกติอาจทำการตรวจประเมินเพิ่มเติหรือใช้เทคนิคการเก็บน้ำเชื้ออสุจิพิเศษ หรือวิธีการปฏิสนธิรูปแบบอื่น
